abcprawa.pl

14. Rozwiązanie umowy o pracę

14.1.  Sposoby rozwiązywania umowy o pracę

Analogicznie do rodzajów umów o pracę wyróżnia się kilka sposobów rozwiązywania stosunku pracy.

Art. 30. § 1. KP Umowa o pracę rozwiązuje się:

1)  na mocy porozumienia stron,

2)  przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem),

3)  przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia),

4)  z upływem czasu, na który była zawarta,

5)  z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta.

Oświadczenie każdej ze stron o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie. Oświadczeniu temu winno towarzyszyć podanie uzasadnienia i pouczenie o możliwości odwołania się w tej sprawie do sądu. (Art. 30..KP).

14.2. Wypowiedzenie umowy

Wypowiedzenie umowy to pisemne poinformowanie pracodawcy o woli rozwiązania stosunku pracy z zachowaniem odpowiedniego wyprzedzenia.

Zgodnie z art. 32. KP, każda ze stron może rozwiązać za wypowiedzeniem umowę o pracę zawartą na okres próbny lub czas nieokreślony. W tej sytuacji rozwiązanie umowy o pracę następuje z upływem okresu wypowiedzenia.

 Art. 36. § 1. KP Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nie określony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi:

1)  2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,

2)  1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,

3)  3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Czas wypowiedzenia potrzebny jest by pracownik mógł poszukać nowej pracy a pracodawca znaleźć nowego pracownika. W związku z tym:

Art. 37. § 1. KP W okresie co najmniej dwutygodniowego wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego przez pracodawcę pracownikowi przysługuje zwolnienie na poszukiwanie pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

§ 2. Wymiar zwolnienia wynosi:

1)  2 dni robocze - w okresie dwutygodniowego i jednomiesięcznego wypowiedzenia,

2)  3 dni robocze - w okresie trzymiesięcznego wypowiedzenia.

Rozwiązanie umowy o pracę na czas określony nie jest ustawowym prawem, lecz jedynie możliwością, na którą muszą zgodzić się obydwie strony.

Art. 33. KP Przy zawieraniu umowy o pracę na czas określony, dłuższy niż 6 miesięcy, strony mogą przewidzieć dopuszczalność wcześniejszego rozwiązania tej umowy za dwutygodniowym wypowiedzeniem.

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na zastępstwo wynosi 3 dni robocze (Art. 33¹ KP).

W jaki sposób wyznacza się moment rozwiązania stosunku pracy?

Art. 30. § 2¹. KP Okres wypowiedzenia umowy o pracę obejmujący tydzień lub miesiąc albo ich wielokrotność kończy się odpowiednio w sobotę lub w ostatnim dniu miesiąca.

14.3. Rozwiązanie umowy na okres próbny

Art. 30. § 2. KP Umowa o pracę na okres próbny rozwiązuje się z upływem tego okresu, a przed jego upływem może być rozwiązana za wypowiedzeniem.

Ze względu na krótkotrwałość tego rodzaju stosunków pracy, prawo przewiduje odmienne okresu wypowiedzenia.

Art. 34. KP Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na okres próbny wynosi:

1)  3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni,

2)  1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie,

3)  2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące.

14.4. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracodawcę

Zgodnie z art. 52. § 1., pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, w sytuacji:

a) ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych,

b) popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem,

c) zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

Według artykułu 53 KP pracodawca może również zwolnić pracownika, którego usprawiedliwiona nieobecność w pracy trwa tak długo, że powoduje to poważne zaburzenie funkcjonowania organizacji zatrudniającej. Od tego prawa jest jednak wyjątek:

Art. 53. §2. KP Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia nie może nastąpić w razie nieobecności pracownika w pracy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem - w okresie pobierania z tego tytułu zasiłku, a w przypadku odosobnienia pracownika ze względu na chorobę zakaźną - w okresie pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku.

We wszystkich tych okolicznościach pracodawca ma powyższe prawo tylko w ciągu miesiąca, gdy pracodawca dowiedział się o tych okolicznościach.

14.5. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika

Pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, gdy:

a) zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy, odpowiedniej ze względu na stan jego zdrowia i kwalifikacje zawodowe (art. 55. §1. KP)

b) pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika; w takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę została zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy - w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni) - art. 55. §1¹. KP.

Oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy (art. 55. §2. KP).

W sytuacji, gdy pracownik bezprawnie zerwie stosunek pracy bez wypowiedzenia, pracodawca ma prawo ubiegać się przed sądem pracy o odszkodowanie.

14.6. Wygaśnięcie umowy o pracę

Umowa samoczynnie wygasa w sytuacji:

a) śmierci pracownika - art. 63¹ KP,,

b) śmierci pracodawcy (chyba, że zakład lub jego część przejmowana jest przez nowego pracodawcę) - art. 63² KP,

c) wraz z upływem 3 miesięcy nieobecności pracownika w pracy z powodu tymczasowego aresztowania (jeżeli postępowanie karne zostało umorzone lub gdy zapadł wyrok uniewinniający, a pracownik zgłosił swój powrót do pracy w ciągu 7 dni od uprawomocnienia się orzeczenia pracodawca ma obowiązek przywrócić pracownika do pracy) - art. 66 KP.

14.7. Świadectwo pracy

Rozwiązaniu oraz wygaśnięciu umowy o pracę towarzyszy obowiązek pracodawcy wydania pracownikowi świadectwa pracy. Jest to dokument potwierdzający fakt i długość trwania poprzedniego stosunku pracy. Na jego podstawie następny pracodawca może określić przysługujące pracownikowi prawa.

Art. 97. § 1. KP W związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca jest obowiązany niezwłocznie wydać pracownikowi świadectwo pracy. Wydanie świadectwa pracy nie może być uzależnione od uprzedniego rozliczenia się pracownika z pracodawcą.

Treść świadectwa pracy jest zestandaryzowana. Wskazuje na nią następujący przepis:

Art. 97. § 2. KP W świadectwie pracy należy podać informacje dotyczące okresu i rodzaju wykonywanej pracy, zajmowanych stanowisk, trybu rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy, a także inne informacje niezbędne do ustalenia uprawnień pracowniczych i uprawnień z ubezpieczenia społecznego. Ponadto w świadectwie pracy zamieszcza się wzmiankę o zajęciu wynagrodzenia za pracę w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym.

Pracownik ma prawo żądać wpisania w świadectwo pracy także informację o wysokości i składnikach wynagrodzenia oraz o uzyskanych kwalifikacjach. Zwykle jednak tych informacji nie zamieszcza się w tych dokumentach.

Szczegółową treść świadectwa pracy oraz sposób i tryb jego wydawania i prostowania określa, w drodze rozporządzenia, Minister Pracy i Polityki Socjalnej.

Wzór świadectwa zobacz >>>

Ćwiczenia:

14.1.  Sporządź świadectwo pracy dla pracownika Grzegorza Pieczarki, który był zatrudniony w twojej firmie od 12 maja 2001 do 30 sierpnia 2006 roku na stanowisku "montera urządzeń grzewczych" (resztę danych wymyśl)

14.2.  Rozwiąż problem (sytuacja hipotetyczna)

Stanisław Wieczorek od 6 lat zatrudniony był na stanowisku "pomocy księgowej". W lipcu 2006 roku nieudolnie spawając własne ogrodzenie spowodował wypadek, w którym w 90% procentach utracił wzrok. Stan ten uniemożliwiał mu dalszą pracę na tym stanowisku. Został zwolniony bez wypowiedzenia. Czy pracodawca miał do tego prawo? Czy w tym przypadku norma prawna pokrywa się z normą moralną?

Legenda:

KP - Kodeks pracy więcej >>>

© Jerzy Przeniczka    praxe@wp.pl    tel. 602763872