|
abcprawa.pl |
||||||||
|
|
||||||||
|
6. Stosowanie prawa
6.1. Procedura stosowania prawa
Rozwiązanie problemu prawnego oznacza iż w określonej sytuacji zastosuje się rozwiązania wynikające z przepisów prawnych. Zastosowanie prawa w danej sytuacji wymaga: a) ustalenia stanu faktycznego - określenia, a jeśli trzeba również udowodnienia, co w istocie się wydarzyło czy jaki stan miał miejsce; w obserwacji i analizie uwzględnić należy także okoliczności towarzyszące danemu zdarzeniu prawnemu; dowodzenie opiera się najczęściej na dokumentacji, relacjach świadków oraz opiniach biegłych, b) kwalifikacja prawna - wskazanie przepisów odnoszących się do danych zdarzeń prawnych, c) wnioskowanie i wydanie opinii, orzeczenia lub decyzji.
6.2. Organizacja systemu wymiaru sprawiedliwości
System instytucji biorących udział w stosowaniu prawa jest bardzo skomplikowany a procedury postępowania w danej sprawie zależne jest od jej treści (przepisy prawa formalnego różnią się w zależności od gałęzie prawa np. prawo postępowania cywilnego). Poniżej przedstawionych zostanie tylko kilka najistotniejszych informacji.
Stosowanie prawa opiera się na postępowaniu sądowym oraz instytucjach przymusu państwowego. Główne role w interesujących nas procesach odgrywają: a) prokuratura - organ rozpatrujący zasadność oskarżenia oraz stanowiący potencjalnie stronę oskarżenia, b) adwokatura - instytucja prawna stanowiąca obronę strony oskarżonej, c) sądownictwo - system urzędów wydających wyroki w sprawach prawnych, d) organy przymusu - policja, policja municypalna oraz żandarmeria stanowiąca w razie potrzeby gwarancję przestrzegania przepisów prawa poprzez użycie siły, e) komornicy - strona uskuteczniająca egzekucję majątkową na podstawie postanowień sądów, f) więzienia i inne podmioty realizujące postanowienia sądów w zakresie ograniczenia i pozbawienia wolności.
Postępowanie sądowe prowadzone może być z oskarżenia publicznego (prokuratura oskarża nawet wówczas, gdy nikt nie złoży pozwu przeciwko oskarżonemu - np. w przypadku zabójstwa) oraz z oskarżenia prywatnego (do uruchomienia postępowania potrzebne jest złożenie pozwu przez stronę poszkodowaną - np. naruszenie dobrego imienia).
Zapis art. 176 Konstytucji RP stwierdza, iż postępowanie sądowe jest postępowaniem co najmniej dwuinstancyjnym. Oznacza to, iż zanim zapadnie nieodwołalny, prawomocny wyrok strona postępowania ma prawo do odwołania się od wyroku do sądu drugiej instancji. Wyrok sądu pierwszej instancji może być wówczas potwierdzony lub zmieniony. Sąd drugiej instancji może również przekazać sprawę do powtórnego przeprowadzenia postępowania przez sąd pierwszej instancji.
Prawomocny wyrok sądu odwoławczego w zasadzie kończy postępowanie sądowe, ale... w ciągu 30 dni od przekazania wyroku z uzasadnieniem stronie przysługuje prawo do kasacji tego wyroku przez Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy rozpatruje wówczas, czy sąd wydający wyrok nie popełnił uchybień formalnych lub rażącego naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na treść wyroku.
6.3. Sądownictwo w Polsce
W Polsce wyróżnia się trzy rodzaje sądownictwa: a) sądy administracyjne - orzekające w sprawach dotyczących funkcjonowania organów administracyjnych (np. w sprawie niezgodności decyzji administracyjnych z prawem), b) sądy wojskowe - orzekające w sprawach związanych z wojskiem, c) sądy powszechne - orzekające w pozostałych sprawach (m.in. w sprawach gospodarczych, cywilnych, rodzinnych, karnych, pracy).
Sądy administracyjne rozpatrują odwołania od decyzji organów administracyjnych drugiej instancji (administracyjnych kolegiów odwoławczych). Pierwszą instancją sądów administracyjnych są wojewódzkie sądy administracyjne, a odwołania od ich wyroków rozpatrywane są przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie.
Struktura sądów powszechnych obejmuje sądy rejonowe, okręgowe i apelacyjne oraz Sąd Najwyższy.
Art. 10. § 1. Sąd rejonowy tworzy się dla jednej lub większej liczby gmin; w uzasadnionych przypadkach może być utworzony więcej niż jeden sąd rejonowy w obrębie tej samej gminy. § 2. Sąd okręgowy tworzy się dla obszaru właściwości co najmniej dwóch sądów rejonowych, zwanego dalej "okręgiem sądowym". § 3. Sąd apelacyjny tworzy się dla obszaru właściwości co najmniej dwóch okręgów sądowych, zwanego dalej "obszarem apelacji".
Sąd rejonowy może być jedynie sądem pierwszej instancji i dotyczy spraw o mniejszej wadze. W zależności od przedmiotu sprawy, sąd okręgowy może być sądem pierwszej bądź drugiej instancji. Natomiast sąd apelacyjny jest wyłącznie sądem drugiej instancji dla odwołań od wyroków sądów okręgowych.
Sądem odwoławczym dla wyroków sądu rejonowego jest: dla wyroku sądu rejonowego à sąd okręgowy dla wyroku sądu okręgowego à sąd apelacyjny dla wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego à NSA
Ostatnią kwestią dotyczącą sądownictwo są tzw. sądy polubowne czyli sąd składający się z ustanowionych przez siebie osób. Strony stosunku cywilnoprawnego zawierają pomiędzy sobą umowę (zapis na sąd polubowny), że istniejący lub w przyszłości mogący zaistnieć między nimi spór będzie rozstrzygnięty przez owe wskazane osoby a ich decyzja będzie obowiązywać wszystkich. W Polsce można powoływać sądy polubowne dla poszczególnych spraw, ale istnieją również stałe sądy polubowne, np. Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie.
Ćwiczenia: 6.1. Zastanów się i sporządź listę pytań, na które należałoby znaleźć odpowiedź stosując poniższy przepis (ustalenie stanu faktycznego):
Art. 133. KK Kto publicznie znieważa Naród lub Rzeczpospolitą Polską, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
6.2. Rozwiąż problem (sytuacja hipotetyczna)
W Sądzie Rejonowym w Gostyniu toczyła się sprawa przeciwko Izabelli K. w zakresie prawa cywilnego (pozew o zwrot wierzytelności z tytułu zakupu pralki automatycznej). Sąd wydał wyrok niekorzystny dla Izabelli K. i nakaz egzekucję z jej majątku. Izabella K. odwołał się do Sądu Okręgowego w Poznaniu powołując się na domniemane zaniedbanie sprzedawcy w zakresie prawa rękojmi. Jak może przebiegać dalszy tok spraw?
Legenda: KC - Kodeks cywilny KK - Kodeks karny |
|
|||||||
|
© Jerzy Przeniczka praxe@wp.pl tel. 602763872 |
||||||||