ABC prawa - Temat 4. Źródła prawa"

abcprawa.pl

7. Wykładnia prawa

7.1. Znaczenie wykładni prawa

W niektórych przypadkach właściwe odczytanie przepisów prawnych sprawia ogromną trudność. Przepisy prawne zawarte w aktach normatywnych nie zawsze dają wprost odpowiedź na pytanie, co jest zgodne z prawem. Wynika to z faktu, iż:

a) nie można uregulować w przepisach wszystkich możliwych sytuacji występujących w życiu,

b) ubóstwo języka lub nieumiejętność posługiwania się nim może prowadzić do nieporozumień,

c) niektóre sytuacje mogą być różnie interpretowane.

Kwalifikacja prawna wymaga w tych sytuacjach, by przepisy prawne zostały zinterpretowane przez osoby do tego powołane. Te z kolei mogą posłużyć się różnym warsztatem metodycznym. Owa interpretacja przepisów nosi miano wykładni prawa.

7.2. Rodzaje wykładni ze względu na podmiot

Najistotniejsze pytanie dotyczące wykładni prawa dotyczy uprawnień do jej dokonywania. Z punktu widzenia podmiotu dokonującego wykładni wyróżnia się:

a) wykładnię autentyczną - dokonuje jej ta sama osoba lub organ, który ustanowił dane przepisy (np. Minister Finansów dokonuje wykładni rozporządzenia o rozliczaniu podatku dochodowego od osób fizycznych); wykładnia ta jest powszechnie obowiązującą;

b) wykładnię sądową (praktyczną) - sąd orzekając w konkretnej sprawie dokonuje interpretacji przepisów prawnych; wykładnia ta odnosi się tylko i wyłącznie do danej konkretnej sprawy i nie obowiązuje w innych przypadkach; wyjątek stanowi wykładnia Sądu Najwyższego; która ma charakter ogólnie obowiązujący,

c) wykładnię doktrynalną (naukową) - wykładni prawa dokonywać mogą również osoby naukowo zajmujące się prawem, tworząc tzw. doktrynę prawa; wykładnia ta ma jedynie charakter opinii i nie jest w ogóle obowiązująca.

7.3. Rodzaje wykładni ze względu na metodę

Ze względu na metodę interpretacyjną zazwyczaj wskazuje się następujące rodzaje wykładni:

a) wykładnię językową - interpretacja opiera się na analizie językowej słownictwa i składni,

b) wykładnię systemową - wyjaśnienie przepisu polega na analizie kontekstu w systemie prawa (na ile dane rozumienie przepisu wpisuje się w ogólną doktrynę prawa),

c) wykładnię logiczną - treść przepisu wnioskuje się na podstawie logicznego rachunku zdań,

d) wykładnię teleologiczną (celowościową) - próbuje się odczytać jaka intencja przyświecała autorom podczas tworzenia przepisu,

e) wykładnię historyczną - wykładnia uwzględnia ewolucję regulacji w danym zakresie.

7.4. Rodzaje wykładni ze względu na wynik

Dokonanie wykładni może powodować, iż dany przepis będzie stosować się:

a) w rozumieniu dosłownym (dokładnie tak, jak mówią słowa przepisu) - wykładnia literalna,

b) w szerszym rozumieniu od sformułowań przepisu - wykładnia rozszerzająca,

c) w węższym rozumieniu od sformułowań przepisu - wykładnia zawężająca.

Ćwiczenia:

7.1. Zastanów się, czy właściciel gruntu może powołać się na poniższy przepis obcinając gałęzie bzu będącego własnością sąsiada, a którego gałęzie wchodzą na naszą nieruchomość zasłaniając truskawki przed promieniami słonecznymi. Jaki byłby to rodzaj wykładni co do wyniku.

Art. 150 KC Właściciel gruntu może obciąć i zachować dla siebie korzenie przechodzące z sąsiedniego gruntu. To samo dotyczy gałęzi i owoców zwieszających się z sąsiedniego gruntu; jednakże w wypadku takim właściciel powinien uprzednio wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia.

7.2. Zastanów się, jakiej wykładni dokonano oraz jakie ma ona konsekwencje co do powszechności stosowania.

Uchwała Sądu Najwyższego z 07.04.2006 (III CZP 24/06):

"Użytkownikowi wieczystemu nie przysługuje uprawnienie przewidziane w art. 21 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.)."

Art. 21 UKWiH Właściciel kilku nieruchomości stanowiących całość gospodarczą lub graniczących z sobą może żądać połączenia ich w księdze wieczystej w jedną nieruchomość.

Legenda:

KC - Kodeks cywilny