|
abcprawa.pl |
||||||||
|
|
||||||||
|
13. Wynagrodzenia
13.1. Ogólne zasady wynagradzania
Podstawową dyrektywą w zakresie ustalania wysokości wynagrodzenia jest sprawiedliwość rozumiana jako adekwatność do potencjału pracownika, ciężaru pracy oraz osiąganym przez pracownika efektom pracy.
Art. 78. 1. Wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy.
W celu określenia wynagrodzenia za pracę ustala się wysokość oraz zasady przyznawania pracownikom stawek wynagrodzenia za pracę określonego rodzaju lub na określonym stanowisku, a także innych (dodatkowych) składników wynagrodzenia, jeżeli zostały one przewidziane z tytułu wykonywania określonej pracy (art. 78. §2 KP). Przybiera to postać specyfikacji stanowiskowej i taryfikatora, wskazujących wysokość wynagrodzenia na danym rodzaju stanowiska pracy.
Zgodnie z art. 80. Kodeksu pracy, wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. W sytuacji, gdy pracownik z własnej winy nie wykonuje powierzonych mu zadań, wynagrodzenie za ten czas mu się nie należy. Jeśli jednak pracownik był gotów do pracy, lecz nie mógł pracować z winy pracodawcy posiada pełne prawo do wynagrodzenia za ten czas bezproduktywnej gotowości.
Wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie (Art. 85. § 1). Oczywiście wynagrodzenia wypłacać można częściej (np. dwa razy w miesiącu w wysokości połowy wynagrodzenia miesięcznego). Wynagrodzenie wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego. Jeżeli ustalony dzień wypłaty wynagrodzenia za pracę jest dniem wolnym od pracy, wynagrodzenie wypłaca się w dniu poprzedzającym (np. jeśli 10 dzień kolejnego miesiąca przypada w dzień świąteczny, to wypłata ma miejsce 9 dnia).
Każdy pracownik ma prawo wglądu w dokumenty, na podstawie których ustalono wysokość jego wynagrodzenia.
Świadczenie powinno być wypłacane w formie pieniężnej, lecz w regulaminie wynagradzania lub układzie zbiorowym pracy można przewidzieć również formy niepieniężne (np. bonusy czy perkwizyty). Świadczenia niepieniężne podlegają takim samym obciążeniom (np. podatkom) jak świadczenia pieniężne.
Odrębną od wynagrodzeń kategorią świadczeń są świadczenia w ramach funduszu socjalnego (ZFŚS - zakładowy fundusz świadczeń socjalnych).
13.2. Konstrukcja wynagrodzeń
Kwotę wynagrodzenia brutto obciąża się składkami na ubezpieczenie społeczne, podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składką na ubezpieczenie zdrowotne, obciążeniami alimentacyjnymi, karami pieniężnymi oraz dobrowolnymi składkami ubezpieczeniowymi zgodnie z Kodeksem pracy i innymi aktami normatywnymi. Oprócz wynagrodzenia brutto, pracodawca ponosi ponadto część składek na ubezpieczenia społeczne, składkę na Fundusz pracy (utrzymuje się z niego bezrobotnych) oraz składkę na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (w razie niewypłacalności pracodawcy pracownicy otrzymują z niego choćby część swoich należności).
Na wynagrodzenie brutto składać się może: a) wynagrodzenie stałe zasadnicze (np. płaca miesięczna), b) wynagrodzenia zmienne (np. premie), c) delegacje i diety - w razie wykonywania obowiązków poza stałym miejscem pracy, d) dodatki, nagrody jubileuszowe (związane z długością zatrudnienia u danego pracodawcy) oraz odprawy.
13.3. Dodatki i odprawy
W określonych warunkach pracownik może otrzymać dodatki do wynagrodzenia wynikające z jego szczególnych kompetencji, zajmowanego stanowiska czy długości zatrudnienia. Najbardziej znane i stosowane dodatki to: a) dodatek za wysługę lat - jego wysokość nie może przekroczyć 20% wynagrodzenia zasadniczego, b) dodatek funkcyjny - za piastowanie stanowiska kierowniczego, c) dodatek zdrowotny - za prace w ciężkich warunkach, d) dodatek za znajomość języków obcych.
Pracownikowi przysługuje prawo do świadczenia pieniężnego w określonych przez prawo sytuacjach.
Pracownik udający się na rentę lub emeryturę ma prawo do odprawy rentowej lub emerytalnej zgodnie z poniższym przepisem:
Art. 921. § 1. Pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.
Odprawa pośmiertna to kwota pieniężna należna rodzinie zmarłego pracownika.
Art. 93. § 1. W razie śmierci pracownika w czasie trwania stosunku pracy lub w czasie pobierania po jego rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby, rodzinie przysługuje od pracodawcy odprawa pośmiertna.
Wysokość tej odprawy uzależniona jest od okresu zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy i wynosi: 1) jednomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 10 lat, 2) trzymiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 10 lat, 3) sześciomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 15 lat.
13.4. Źródło regulacji w zakresie wynagrodzeń
Podstawowym źródłem prawa w zakresie wynagrodzeń pracowniczych są powszechne akty normatywne, w tym: Kodeks pracy i inne ustawy oraz rozporządzenia. Ich lektura skłania jednak do wniosku, iż w istocie pracodawcy mają stosunkowo dużą swobodę co do kształtu systemu wynagrodzeń (swoboda nie dotyczy jedynie wysokości minimalnego wynagrodzenia i obowiązkowych obciążeń wynagrodzenia). Niewątpliwie podstawą prawną w tej dziedzinie jest umowa o pracę, która winna wskazywać nie tylko wysokość wynagrodzenia brutto, lecz także jego składowe. Zgodnie z art. 771 wynagrodzenie, jako jeden z najistotniejszych warunków pracy, uregulowany jest w układzie zbiorowym pracy (o układach patrz >>>). W organizacjach zatrudniających co najmniej 20 pracowników, jeżeli nie ma układu zbiorowego pracy, należy opracować regulamin pracy, w którym zawarte powinny być informacje szczegółowe na temat wynagradzania (art. 772. § 1.).
Ćwiczenia: 13.1. Odszukaj rozporządzenie Ministra Pracy nt. minimalnego wynagrodzenia i oblicz minimalną stawkę osoby zatrudnionej na 1/4 etatu.
13.2. Zastanów się i napisz refleksje nt: "Czy wynagrodzenia w formie niepieniężnej opłacają się pracownikom i pracodawcom?"
Legenda: KP - Kodeks pracy więcej >>> |
|
|||||||
|
© Jerzy Przeniczka praxe@wp.pl tel. 602763872 |
||||||||